دردی فوری و طاقت فرسا زهر چه موجودی سریع تر اثر می کند؟
به گزارش گل سپید، از سمومی که در مدت کوتاهی سبب فلج شدن بدن می شوند تا نیش هایی که درد شدیدی ایجاد می کنند، سریع ترین سلاح های شیمیایی طبیعت همیشه برای کشتن ساخته نشده اند.
به گزارش گل سپید به نقل از خبر آنلاین، شاه کبری می تواند با یک نیش مقدار کافی سم برای کشتن انسان وارد بدن کند. عروس دریایی جعبه ای هم می تواند با نیش خود خطری مرگبار بوجود آورد. برخی حلزون های مخروطی هم قادرند ماهی ها را قبل از آن که فرصت فرار پیدا کنند، فلج کنند. اما کدام زهر کدام حیوان سریع ترین عملکرد را دارد؟
به گزارش مجله Discover Wildlife، پاسخ ممکنست بر خلاف انتظار شما باشد. وقتی صحبت از سرعت اثر زهر می شود، موثرترین سم لزوما سمی نیست که سریع تر می کشد. گاهی زهری که درد آن قدر شدیدی بوجود می آورد که شکارچی بلا فاصله طعمه را رها می کند، از این نظر سریع تر عمل می کند. ازاین رو اندازه گیری سرعت اثر زهرها پیچیده تر از آن است که بتوان بسادگی یک برنده معرفی نمود.
کوین آرباکل، دانشیار تکامل و خزنده شناسی در دانشگاه سوانزی، توضیح می دهد که برای پاسخ به این پرسش باید ابتدا مشخص نماییم منظور از سریع ترین اثر چیست. آیا زهر باید سریع تر بکشد، درد ایجاد نماید یا سبب فلج شدن شود؟ به قول او، اطلاعات علمی مناسبی در رابطه با بخش بزرگی از گونه های سمی در دسترس نیست.
چرا زهر همیشه برای کشتن ساخته نشده است؟ زهر یکی از ابزارهای شگفت انگیزی است که در جریان تکامل جانوران شکل گرفته است و می تواند سبب فلج شدن، بیهوشی، صدمه بافتی یا مرگ شود اما همه زهرها برای کشتن طعمه به وجود نیامده اند.
آرباکل می گوید زهرهای عصبی از سریع ترین ترکیبات سمی هستند. این مواد به دستگاه عصبی حمله می کنند، شبکه ای که پیام ها را در بدن منتقل می کند. از آنجائیکه این زهرها روی سامانه ای بسیار فعال اثر می گذارند، می توانند در مدت کوتاهی عملکرد طبیعی بدن را مختل کنند.
در عین حال، طبیعت راه های دیگری هم برای از کار انداختن قربانی پیدا کرده است.
برخی حلزون های مخروطی از ترکیباتی شبیه انسولین به عنوان سلاح استفاده می نمایند. این ترکیبات می توانند قند خون ماهی را بشدت کاهش دهند و در مدت کوتاهی آنرا بیهوش کنند.
برخی زهر مارها هم رگ های خونی را گشاد می کنند و با کاهش سریع فشار خون، ممکنست سبب بیهوشی طعمه شوند. در عین حال، به قول آرباکل، این اثرها به طور معمول به سرعت خیلی از زهرهای عصبی نمی رسند.
اما یکی از سریع ترین اثرهای زهر چیزی ساده تر از کشتن و فلج کردن یا همان درد است.
گاهی درد سریع از مرگ سریع مهم تر است آرباکل اعتقاد دارد که نباید اثر زهر را فقط با توانایی آن در کشتن سنجید. او توضیح می دهد که وقتی جانوری در آستانه خورده شدن قرار دارد، زمان اهمیت زیادی پیدا می کند. به همین دلیل، زهرهای دفاعی اغلب در طول تکامل به شکلی شکل گرفته اند که حدودا بلا فاصله درد شدید ایجاد کنند.
زنبورها، زنبورهای وحشی، مورچه ها و خیلی از ماهی ها همچون جانورانی هستند که زهر آنها می تواند خیلی سریع درد شدیدی به وجود آورد. برای شکارچی ای که بدنبال غذاست، شاید چند لحظه تاخیر در اثر زهر اهمیت زیادی نداشته باشد. اما برای جانوری که در آستانه بلعیده شدن است، همین چند ثانیه می تواند تعیین کننده باشد.
عقرب و دو نوع سم برای دو هدف متفاوت عقرب ها نمونه جالبی از این راهبرد دفاعی هستند. به قول آرباکل، برخی عقرب ها در نیش خود ترکیبات سمی متفاوتی دارند.
نیش اولیه می تواند سم دفاعی را وارد بدن کند سمی که در مهره دارانی مانند انسان درد فوری بوجود می آورد. نیش های بعدی ممکنست ترکیباتی را وارد بدن کنند که بیشتر برای کشتن جانوران بی مهره، یعنی طعمه های عقرب، موثر هستند.
به این ترتیب، عقرب می تواند هنگام تهدید شدن از ترکیبی استفاده نماید که سریع تر مهاجم را ملزم به عقب نشینی می کند.
پلاتیپوس، سمی برای مبارزه با رقیبان پلاتیپوس، پستانداری که در استرالیا زندگی می کند، راهبرد متفاوتی دارد. نرهای این جانور در پاهای عقبی خود خارهای سمی دارند که می توانند درد فوری و بسیار شدیدی ایجاد کنند.
در عین حال، هدف اصلی این سم دفاع در مقابل شکارچیان نیست. پلاتیپوس های نر از آن برای مبارزه با یکدیگر استفاده می نمایند. این نمونه نشان داده است که زهر در جریان تکامل می تواند برای اهداف متفاوتی شکل بگیرد.
اگر دانشمندان مدت زمان موردنیاز برای کشتن قربانی را اندازه بگیرند، آیا می توانند برنده را مشخص کنند؟
به قول آرباکل، این شیوه هم مشکلات زیادی دارد. حدودا هیچ زهری در همه موارد سبب مرگ قربانی نمی گردد. اثر یک زهر به گونه جانور، مقدار زهر واردشده به بدن و محل ورود آن بستگی دارد.
بعنوان مثال، مقدار زهری که یک جیرجیرک را به سرعت از پا درمی آورد، ممکنست اثر کاملا متفاوتی بر بدن انسان داشته باشد.
برخی جانوران هم در طول تکامل در مقابل زهر شکارچیان طبیعی خود مقاوم شده اند. از طرفی، زهر بعضی شکارچیان به صورت ویژه برای اثرگذاری بر طعمه های مشخصی تکامل یافته است.
همچنین، زهری که حدودا بلا فاصله درد ایجاد می کند، ممکنست برای ایجاد فلج، صدمه به اندام های داخلی یا مرگ به فرصت بیشتری نیاز داشته باشد. به همین دلیل، آرباکل اخطار می دهد که ادعاهایی مانند «این زهر در چند دقیقه می کشد» یا «می تواند تعداد مشخصی انسان را بکشد» اغلب بدون درنظر گرفتن شرایط، معنای علمی دقیقی ندارند.
در عین حال، اگر معیار را ایجاد درد فوری بدانیم، سه گروه از جانوران جلب توجه می کنند.
عروس دریایی جعبه ای: بدن این جانور پوشیده از ساختارهای میکروسکوپی نیش زن به نام نماتوسیست است. این ساختارها هنگام تماس می توانند سم را وارد بدن قربانی کنند. برخی گونه ها درد فوری و طاقت فرسا ایجاد می کنند و خطرناک ترین گونه ها ممکنست عوارضی سریع و تهدیدکننده زندگی به وجود آورند. عروس های دریایی برای شکار ماهی های سریع در محیطی که طعمه فرصت زیادی برای فرار دارد، تکامل یافته اند. بنابراین، اثرگذاری سریع سم می تواند برای گرفتن طعمه اهمیت زیادی داشته باشد. زنبورها، زنبورهای وحشی و مورچه ها: سم این حشرات اجتماعی می تواند تقریبا بلا فاصله درد شدیدی بوجود آورد. در اینجا، درد یک ابزار دفاعی است. هدف اینست که شکارچی قبل از آن که بتواند طعمه را بخورد، از حمله دست بکشد. ماهی سنگی: این ماهی با بهره گیری از استتار، اغلب تقریبا نامرئی روی بستر دریا باقی می ماند. اگر جانوری روی آن پا بگذارد، خارهای پشتی ماهی می توانند سم را وارد بدن کنند و در مدت کوتاهی درد شدیدی به وجود آورند. ماهی سنگی نیازی ندارد مهاجم را تعقیب کند. کافی است تماس با بدنش آن قدر دردناک باشد که مهاجم هرچه سریع تر از آن فاصله بگیرد. نکته اصلی اینست که سرعت ایجاد درد، سرعت فلج شدن و سرعت مرگ یکسان نیستند. گاهی موثرترین سلاح طبیعت زهری است که قربانی را در همان لحظات نخست ملزم به عقب نشینی می کند.
منبع: گل سپید
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان گل سپید در مورد این مطلب