معمای آلودگی هوا از قانون روی کاغذ تا حق مردم برای نفس کشیدن

خبرگزاری مهر - گروه جامعه:

روز ملی هوای پاک مجالی برای بازبینی در عملکرد دستگاههای مسئول و بررسی میزان تحقق اهدافی است که در قوانین و برنامه های مختلف برای کاهش آلودگی هوا پیش بینی شده است. بااینکه در سالهای گذشته اقدامات مختلفی در حوزه توسعه حمل و نقل عمومی، ارتقاء کیفیت سوخت و کنترل صنایع آلاینده انجام شده، اما آمارها نشان میدهد آلودگی هوا بازهم یکی از مهم ترین دغدغه های محیط زیست کشور به حساب می آید.

فرسودگی ناوگان حمل و نقل عمومی

کارشناسان اعتقاد دارند عوامل مختلفی همچون عبور خودرو ها و موتورسیکلت های فرسوده، مصرف سوخت های فسیلی، فعالیت برخی صنایع آلاینده، فرسودگی ناوگان حمل و نقل عمومی و رشد نامتوازن شهرها در تشکیل وضعیت فعلی نقش دارند. از همین رو مواجهه با این پدیده نیازمند مجموعه ای از اقدامات هماهنگ و بلند مدت است.

یکی از مهم ترین اسناد قانونی کشور در این عرصه، قانون هوای پاک است که در سال ۱۳۹۶ به تصویب رسید و برای دستگاههای مختلف همچون وزارت خانه ها، شهرداری ها، خودروسازان و صنایع وظایف مشخصی تعیین کرد. در عین حال، خیلی از کارشناسان و مسؤلان اعتقاد دارند بخش قابل توجهی از تکالیف پیش بینی شده در این قانون هنوز به صورت کامل اجرا نشده است.

گذشت چند سال از تصویب قانون

شینا انصاری، رییس سازمان حفاظت محیط زیست، در ماه های اخیر با تکیه بر اهمیت اجرای قانون هوای پاک اعلام نموده است که با وجود گذشت چند سال از تصویب این قانون، هنوز خیلی از اهداف آن محقق نشده و برای رسیدن به نتایج مطلوب، همکاری جدی تر همه دستگاههای مسئول ضروری می باشد. او همینطور بر ضرورت کاهش آلایندگی منابع متحرک و ثابت، توسعه حمل و نقل عمومی و گسترش استفاده از انرژی های پاک تاکید کرده است.

در کنار هشدارهای زیست محیطی، مسؤلان وزارت بهداشت نیز نسبت به دستاوردهای گسترده آلودگی هوا بر سلامت جامعه هشدار داده اند. علیرضا رئیسی، معاون بهداشت وزارت بهداشت، آلودگی هوا را یکی از مهم ترین عوامل تهدیدکننده سلامت عمومی کشور دانسته و اعلام نموده است که سالانه حدود ۵۷ تا ۵۹ هزار مرگ در کشور به این معضل منتسب می شود. به گفته ی ایشان، خسارت اقتصادی ناشی از آلودگی هوا در حوزه سلامت به حدود ۱۷ تا ۱۸ میلیارد دلار در سال می رسد.

رئیسی همین طور با اشاره به افزایش مراجعات بیماران قلبی و تنفسی در ایام آلوده تاکید کرده است که تعطیلی مدارس و ادارات تنها راهکاری موقت برای کاهش مواجهه مردم با آلودگی هواست و حل اساسی این بحران در گرو اجرای کامل قانون هوای پاک، نوسازی ناوگان فرسوده، توسعه حمل و نقل عمومی و کنترل منابع آلاینده است.

افزایش بیماریهای قلبی و عروقی

عباس شاهسونی، رییس سابق گروه سلامت هوا و تغییر اقلیم وزارت بهداشت نیز آلودگی هوا را مهم ترین خطر محیط زیستی برای سلامت انسان عنوان کرده و اعتقاد دارد ذرات معلق موجود در هوا با افزایش بیماریهای قلبی و عروقی، سکته های مغزی، سرطان ریه و بیماریهای مزمن تنفسی ارتباط مستقیم دارند. به گفته ی ایشان، کودکان، سالمندان، زنان حامله و بیماران دچار بیماریهای زمینه ای بیشتر از سایر گروه ها در معرض لطمه های ناشی از آلودگی هوا قرار دارند.

کارشناسان حوزه سلامت تاکید می کنند آلودگی هوا تنها یک مسئله محیط زیستی نیست، بلکه یک بحران سلامت عمومی بحساب می آید. رشد هزینه های درمانی، کاهش راندمان نیروی کار، پیشرفت بیماری های مزمن و کاهش کیفیت زندگی همچون دستاوردهای مستقیم این معضل به حساب می آید.

در کنار مسئولیت دستگاههای اجرایی، نقش شهروندان نیز در کاهش آلودگی هوا اهمیت ویژه ای دارد. استفاده از حمل و نقل عمومی، انجام معاینه فنی خودرو ها، کاهش سفرهای غیرضروری با خودرو های شخصی، صرفه جویی در مصرف انرژی و توجه به مسایل محیط زیست می تواند سهم قابل توجهی در بهبود کیفیت هوا داشته باشد.

کارشناسان اعتقاد دارند تحقق هوای پاک بدون مشارکت عمومی ممکن نیست. همان گونه که اجرای قوانین و سیاستهای کلان بر عهده دولت و دستگاههای مسئول است، شهروندان نیز با انتخاب سبک زندگی سازگارتر با محیط زیست می توانند در کاهش آلودگی هوا نقش مؤثری ایفا کنند.

امروز شعار «هوای پاک؛ تعهد مسؤلان، مسئولیت شهروندی» بیشتر از هر زمان دیگری یادآور یک مسئولیت مشترک است؛ مسئولیتی که از مدیران و تصمیم گیران تا تک تک شهروندان را در بر می گیرد. هوای پاک یک مطالبه عمومی و حق مسلم مردم است و رسیدن به آن نیازمند عزم ملی، اجرای دقیق قوانین، توسعه زیرساخت های پاک و مشارکت آگاهانه شهروندان خواهد بود.