چرا پوسته زمین در ایتالیا مانند زیپ در حال باز شدن است؟
به گزارش گل سپید، در نگاه ما، زمین سیاره ای ثابت و تغییرناپذیر به نظر می آید، اما در مقیاس میلیونها سال، پوسته زمین پیوسته درحال حرکت است. قاره ها به هم نزدیک می شوند، صفحات عظیم سنگی زیر یکدیگر فرو می روند، کوه ها شکل می گیرند و بخشهایی از پوسته زمین کشیده یا فشرده می شوند.
به گزارش گل سپید به نقل از خبر آنلاین، به نقل از زومیت، یکی از پیچیده ترین نمونه های این تغییرات در رشته کوه آپنین ایتالیا دیده می شود که مانند ستون فقرات از شمال تا جنوب شبه جزیره ایتالیا امتداد دارد. سال هاست زمین شناسان تلاش می کنند توضیح دهند چرا این منطقه هم زمان نشانه هایی از فشرده شدن و کشیده شدن پوسته زمین را نشان میدهد.
حالا گروهی از محققان به سرپرستی استفانو تاوانی از دانشگاه فلورانس، توضیح تازه ای برای این معمای زمین شناسی عرضه کرده اند. آنها می گویند در زیر ایتالیا، قسمتی از پوسته زمین درحال جداشدن و فرو رفتن به سوی گوشته است؛ فرایندی که می توان آنرا به باز شدن آهسته زیپ در دل زمین تشبیه کرد. این پدیده که در زمین شناسی جداشدگی پوسته ای نام دارد، زمانی رخ می دهد که لایه های سنگین تر و متراکم تر در قسمت پایینی پوسته و سنگ کره از قسمت های بالایی جدا شوند و به سبب وزن بیشتر، به اعماق زمین سقوط کنند.
رشته کوه آپنین حدود ۱۲۰۰ کیلومتر طول دارد و میلیونها سال پیش بر اثر برخورد صفحات تکتونیکی شکل گرفت. در چنین برخوردهایی، پوسته زمین فشرده می شود، ضخامت آن افزایش می یابد و کوه ها بالا می آیند.
اما وضعیت آپنین با خیلی از رشته کوه های دیگر متفاوت می باشد. در قسمت شرقی و جلوی این رشته کوه، پوسته زمین همچنان تحت فشار قرار دارد و فشرده می شود، اما در قسمت غربی و پشت آن، پوسته درحال کشیده شدن است. به زبان ساده، یک طرف کوهستان درحال جمع شدن و طرف دیگر آن درحال بازشدن است.
دانشمندان در گذشته این وضعیت را با حرکت صفحه تکتونیکی فرورونده توضیح می دادند. زمانی که یک صفحه سنگی به داخل گوشته فرو می رود، ممکنست عقب نشینی کند و پوسته پشت خودرا بکشد. این فرآیند سبب ایجاد دریای تیرنی در غرب ایتالیا شد.
اما حدود ۲ میلیون سال پیش تغییر مهمی رخ داد. مرحله اصلی کشیده شدن پوسته و باز شدن دریای تیرنی حدودا پایان یافت، در حالیکه رفتار عجیب زمین در منطقه آپنین همچنان ادامه پیدا کرد. بدین سبب محققان بدنبال عامل دیگری بودند.
به گزارش ساینس آلرت، محققان برای حل معما، مجموعه ای گسترده از داده های زمین شناسی از سوابق چند دهه ای زمین لرزه ها و اندازه گیری های دقیق GPS گرفته تا تصاویر راداری ماهواره ای و نقشه های مربوط به مرز میان پوسته و گوشته زمین را کنار هم گذاشتند.
مرز میان پوسته و گوشته که ناپیوستگی موهو نام دارد، محل تغییر ناگهانی خصوصیت های فیزیکی و شیمیایی سنگ ها در عمق زمین است که در آن پوسته سخت و بیرونی زمین به گوشته متراکم تر زیر آن می رسد. بررسی رفتار این مرز به دانشمندان کمک می نماید بفهمند در لایه های عمیق تر زمین چه فرایندهایی درحال رخ دادن است.
محققان متوجه شدند در زیر بالاتر از ۵۰۰ کیلومتر از رشته کوه آپنین، ساختاری غیرعادی وجود دارد. در این منطقه، مرز میان پوسته و گوشته در دو سوی رشته کوه روی هم قرار گرفته است. آنها باور دارند این ساختار نشان میدهد بخش پایینی پوسته درحال جداشدن از قسمت بالایی است؛ درست مانند نقطه ای از زیپ که درحال بازشدن و حرکت به سوی جلو است. این نقطه جداشدگی ثابت نیست و به آرامی در زیر ایتالیا به سوی منطقه آدریاتیک حرکت می کند.
بررسی زمین لرزه ها هم این فرضیه را تقویت کرد. در پشت منطقه جداشدگی، زمین لرزه ها بیشتر نشانه هایی از کشیده شدن پوسته نشان می دهند، اما در جلوی آن، فشار و فشرده شدن پوسته غالب است. اندازه گیری های GPS هم همین الگو را نشان دادند. محققان دریافتند بخشهایی از کمربند کوهستانی آپنین سالانه حدود چهار میلی متر کشیده می شوند، اما در قسمت جلویی رشته کوه حدود دو میلی متر فشردگی در سال وجود دارد.
بگفته محققان، جداشدگی پوسته ای می تواند توضیح دهد چرا منطقه آپنین رفتارهای ظاهراً متناقضی دارد. وقتی بخش سنگین زیرین پوسته جدا می شود و به عمق زمین فرو می رود، فشار رو به پایین کاهش می یابد و پوسته باقیمانده می تواند کمی به سوی بالا حرکت نماید. اما در قسمت دیگری از منطقه که هنوز به لایه های فرورونده متصل است، فشار ادامه پیدا می کند و زمین پایین تر می رود.
با توجه به این یافته ها، تصویر کامل هنوز مشخص نیست. دانشمندان همچنان در رابطه با ساختار دقیق صفحه ای که زیر آپنین فرو می رود و جزییات حرکت آن پرسش هایی دارند و برای پاسخ به آنها به مدلهای دقیق تر نیاز است. بااین حال، پژوهش جدید نشان میدهد رشته کوه آپنین یکی از معدود مکان هایی روی زمین است که می توان در آن نشانه های یک فرآیند عمیق زمین شناختی مانند جداشدگی پوسته را درحال رخ دادن بررسی کرد.
حرف آخر اینکه به گزارش گل سپید به نقل از خبر آنلاین، به نقل از زومیت، یکی از پیچیده ترین نمونه های این تغییرات در رشته کوه آپنین ایتالیا دیده می شود که مانند ستون فقرات از شمال تا جنوب شبه جزیره ایتالیا امتداد دارد. محققان دریافتند بخشهایی از کمربند کوهستانی آپنین سالانه حدود چهار میلی متر کشیده می شوند، اما در بخش جلویی رشته کوه حدود دو میلی متر فشردگی در سال وجود دارد. با عنایت به این یافته ها، تصویر کامل هنوز مشخص نیست.
منبع: golesepid.ir
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان گل سپید در مورد این مطلب